Is biologische koffie ook schimmelvrij? Het verschil tussen bio en labgetest
Veel mensen kiezen biologische koffie omdat ze zo min mogelijk rommel in hun kopje willen. Logisch. Maar een bio-keurmerk zegt iets anders dan je misschien denkt: het vertelt hoe de koffie is geteeld, niet wat er uiteindelijk in je zak zit. In dit artikel lees je wat biologisch wel en niet garandeert, waarom schimmelgif erbuiten valt en hoe je wél zekerheid krijgt.
Het korte antwoord
Nee, biologisch betekent niet automatisch schimmelvrij. Het Europese bio-logo gaat over de teeltmethode: geen synthetische bestrijdingsmiddelen, geen kunstmest, geen ggo's. Schimmels en hun gifstoffen (mycotoxinen) ontstaan vooral bij het drogen, opslaan en vervoeren van de bonen. Daar maakt het keurmerk geen verschil. Onderzoek naar koffie uit Mexico vond dan ook geen significant verschil in ochratoxine A tussen biologische en gangbare koffie.
Wat het bio-keurmerk wél garandeert
Voor het Europese bio-logo gelden regels over hoe er geteeld en verwerkt wordt. De belangrijkste:
- geen synthetische pesticiden of herbiciden; alleen middelen die de Europese Commissie vooraf heeft goedgekeurd
- geen kunstmest
- geen genetisch gemodificeerde organismen en geen bestraling
Dat is waardevol, zeker als je minder pesticiden wilt binnenkrijgen. Maar het zijn regels over het proces. Nergens staat dat elke partij op schimmelgif wordt getest.
Waarom schimmelgif buiten het keurmerk valt
De belangrijkste mycotoxine in koffie is ochratoxine A (OTA). Die wordt gemaakt door een paar soorten Aspergillus-schimmels. Volgens de internationale praktijkcode van de Codex Alimentarius zit het grootste risico in de droogfase: blijven de bonen te lang vochtig, dan krijgen die schimmels hun kans. Ook bij opslag en transport kan het misgaan als er weer vocht bij komt. De code adviseert daarom om bonen te drogen tot een vochtgehalte onder 12,5%.
Of een boer biologisch werkt, verandert weinig aan die risico's. Een biologische boon die te traag droogt of in een vochtig scheepsruim de oceaan oversteekt, loopt hetzelfde risico als elke andere boon. Dat zie je ook in onderzoek. In een studie naar 97 koffiemonsters uit Chiapas (Mexico) bepaalden vooral de variëteit en de verwerking hoeveel OTA er in de koffie zat. Tussen biologische en gangbare koffie vonden de onderzoekers geen significant verschil.
Meer over hoe mycotoxinen in koffie terechtkomen lees je in Mycotoxines in koffie: wat het is en hoe je het vermijdt.
En het branden dan?
Branden haalt een deel van de OTA weg: afhankelijk van het brandproces ongeveer 30 tot 90%. Maar ook 90% is geen 100%. Wat er in de groene boon zit, bepaalt dus nog steeds mee wat er in je kopje belandt.
Wat zegt de wet?
Sinds 1 januari 2023 mag gebrande koffie (bonen en gemalen) in de EU maximaal 3,0 microgram OTA per kilo bevatten, oploskoffie maximaal 5,0 microgram per kilo. Die grens geldt voor alle koffie, biologisch of niet.
"Binnen de norm" betekent dat een product legaal verkocht mag worden, niet dat er niets in zit. En het zegt niet of jouw zak gecontroleerd is: de overheid controleert steekproefsgewijs, een test van elke partij is niet verplicht.
Bio of labgetest: het verschil op een rij
| Bio-keurmerk | Labrapport per batch | |
|---|---|---|
| Zegt iets over | hoe de koffie is geteeld | wat er in de koffie zit |
| Pesticiden | synthetische middelen niet toegestaan bij de teelt | gemeten in de bonen |
| Mycotoxinen (zoals OTA) | niet geregeld | gemeten in de bonen |
| Zware metalen | niet geregeld | gemeten in de bonen |
| Wat wordt gecontroleerd | het teeltproces | de partij die jij koopt |
Het beste van twee werelden
Biologisch en labgetest sluiten elkaar niet uit. Kies je bewust voor bio, vraag dan ook naar een labrapport. Een goed rapport:
- komt van een onafhankelijk, geaccrediteerd lab
- hoort bij de batch die je koopt, niet bij een partij van jaren geleden
- test op pesticiden, mycotoxinen én zware metalen
Meer criteria vind je in Schimmelvrije koffie kopen: waar moet je op letten?
Hoe Ophis dit aanpakt
Ophis is single origin koffie uit Tarrazú, Costa Rica, geteeld boven 1.400 meter. Elke batch laten we testen door een onafhankelijk, ISO-gecertificeerd lab in Europa, op meer dan 400 stoffen. Bij de huidige batch waren pesticiden, mycotoxinen en zware metalen niet detecteerbaar: het lab vond geen enkele stof boven de rapportagegrens. Het rapport staat online: bekijk het labrapport.
Wil je weten wat er precies in je ochtendkoffie kan zitten? Lees De verborgen gifstoffen in je ochtendkoffie. Of bekijk Ophis Costa Rica: 4 × 250 gram, met gratis verzending in Nederland en België.
Veelgestelde vragen
Zitten er minder pesticiden in biologische koffie?
Dat is de bedoeling: synthetische bestrijdingsmiddelen zijn bij de teelt niet toegestaan. Sporen, bijvoorbeeld via drift van naburige velden, zijn niet uit te sluiten. Alleen een analyse van de bonen laat zien wat er echt in zit.
Is schimmelvrije koffie hetzelfde als mycotoxinevrije koffie?
Niet helemaal. De schimmel zelf overleeft het branden niet, maar de gifstoffen die hij gemaakt heeft soms wel. Kijk daarom liever naar de mycotoxinewaarden in een labrapport dan naar de term "schimmelvrij" op de verpakking.
Hoe weet ik of mijn koffie getest is?
Vraag de producent naar het labrapport van jouw batch. Staat er geen batchnummer op je zak, of krijg je geen rapport, dan weet je het niet.
Bronnen
- Europese Commissie, Organic production and products
- Codex Alimentarius (FAO/WHO), Code of Practice for the Prevention and Reduction of Ochratoxin A Contamination in Coffee (CAC/RCP 69-2009)
- Verordening (EU) 2022/1370 over maximumgehalten aan ochratoxine A
- Aguilar-Alvarez e.a. (2021), The variety, roasting, processing, and type of cultivation determine the low OTA levels of commercialized coffee in Chiapas State, Mexico, Food Control