Pesticiden in koffie: wat klopt er van “1 op de 5 kopjes”?
Kort antwoord: bij de officiële EU-controles van 2022 bevatte 23% van de onderzochte koffiestalen resten van een bestrijdingsmiddel dat in de EU zelf verboden is. Daar komt het veelgedeelde “1 op de 5 kopjes” vandaan. Het cijfer laat zien dat pesticiden in koffie vaak voorkomen, maar niet hoeveel er uiteindelijk in je kop belandt. Branden breekt een groot deel af, en een rest aantreffen is iets anders dan een limiet overschrijden. Wil je weten wat er in jóuw koffie zit, dan helpt maar één ding: een labrapport van precies die batch.
Waar komt “1 op de 5 kopjes” vandaan?
In juni 2026 verscheen het rapport Poison in Your Coffee van Coffee Watch, INKOTA, Deutsche Umwelthilfe en Pesticide Action Network UK. Het is geen nieuwe labtest, maar een overzicht van wetenschappelijke studies, overheidsdata en veldonderzoek in onder meer Brazilië, Vietnam, Kenia en Colombia.
De belangrijkste cijfers uit dat rapport:
- In de grote koffielanden worden 159 werkzame stoffen gebruikt in de koffieteelt.
- 59% daarvan is in de Europese Unie verboden.
- Het “1 op de 5” komt uit een eerdere analyse van PAN Europe (2024): in de officiële EU-controledata van 2022 bevatte 23% van de koffiestalen resten van een in de EU verboden pesticide.
Twee kanttekeningen maken het beeld eerlijker. Het gaat om stalen uit controles, niet om gezette kopjes koffie. En een rest van een verboden stof aantreffen betekent niet automatisch dat een wettelijke limiet overschreden is. Het rapport zegt dus vooral iets over hoe vaak die stoffen in de keten zitten, niet over de hoeveelheid in jouw ochtendkoffie.
Waarom zitten er pesticiden in koffie?
Koffie groeit in tropische gebieden, waar plagen het hele jaar door actief zijn. De bekendste zijn de koffiebessenboorder, een kevertje dat zich in de bes boort, en koffieroest, een schimmel die de bladeren aantast. Veel telers gebruiken daartegen insecticiden en fungiciden, en onkruid wordt vaak met glyfosaat bestreden.
Opvallend is wat de rapporten een dubbele standaard noemen: stoffen die in de EU te gevaarlijk worden gevonden, worden soms vanuit Europa uitgevoerd naar landen die koffie verbouwen. Via de geïmporteerde bonen kunnen ze zo alsnog in Europese winkels terechtkomen.
Welke regels gelden er in de EU?
De EU legt per bestrijdingsmiddel en per product een maximaal residugehalte vast, in Verordening (EG) nr. 396/2005. Is er voor een stof geen specifieke grens bepaald, dan geldt een standaardgrens van 0,01 mg/kg, in de praktijk de laagst betrouwbaar meetbare hoeveelheid.
Koffie wordt bij de grens steekproefsgewijs gecontroleerd. Volgens het CBI, het centrum van de Nederlandse overheid dat exporteurs uit ontwikkelingslanden begeleidt, zijn pesticiden een van de meest voorkomende redenen waarom koffie aan de Europese grens wordt geweigerd. Een partij boven de limiet mag niet verkocht worden. Een partij met resten ónder de limiet wel, ook als het om een stof gaat die in de EU niet meer gebruikt mag worden.
Wat doet het branden met pesticiden?
Dit is het deel dat in de meeste nieuwsberichten ontbreekt. Groene koffiebonen worden gebrand bij ruim 200 °C, en die hitte breekt veel stoffen af. Drie studies laten zien hoe groot dat effect is:
| Studie | Wat werd onderzocht | Resultaat |
|---|---|---|
| Mekonen e.a., 2015 | 12 pesticiden toegevoegd aan bonen, daarna wassen, branden en zetten zoals in Ethiopische huishoudens | Wassen haalde 15 tot 58% weg, branden tot 99,8%. In de gezette koffie werd geen van de 12 stoffen nog aangetroffen. |
| Bytof e.a., 2025 | Groene bonen met glyfosaat boven de EU-limiet, gebrand en op verschillende manieren gezet | Branden verlaagde glyfosaat meestal met meer dan 73%. Bij filterkoffie ging wat overbleef bijna volledig mee in de kop; bij espresso minder. |
| Paiva e.a., 2025 | Glyfosaat in bonen bij een medium en een donkere branding | Tot 59% minder bij medium, tot 74% minder bij donker gebrand. |
De conclusie is genuanceerd. Branden verlaagt de hoeveelheid sterk, maar niet elke stof reageert hetzelfde en niet altijd tot nul. Wat er na het branden overblijft, kan voor een deel in je kop terechtkomen. Welke stoffen er in een bepaalde batch zitten, en hoeveel, zie je dus pas als die batch gemeten wordt.
Is biologische koffie dan de oplossing?
Biologische koffie wordt geteeld zonder synthetische bestrijdingsmiddelen, en dat verkleint de kans op resten. Maar een keurmerk beschrijft hoe er geteeld wordt, niet wat een lab in de bonen terugvindt. Resten kunnen ook via drift van naburige velden, opslag of transport meekomen. We schreven er eerder een apart artikel over: is biologische koffie ook schimmelvrij? Voor pesticiden geldt hetzelfde principe: meten is weten.
Zo check je wat er in jouw koffie zit
Je hoeft geen chemicus te zijn om een koffiemerk de juiste vragen te stellen. Let op deze vijf dingen:
- Is er een labrapport per batch? Een algemeen certificaat of een test van jaren geleden zegt weinig over de zak die jij koopt.
- Welk lab heeft getest? Zoek naar een onafhankelijk lab met ISO 17025-accreditatie. Dat is de norm waarmee labs aantonen dat hun metingen betrouwbaar zijn.
- Op hoeveel stoffen? Een zogenaamde multiresiduscreening test honderden pesticiden tegelijk. Een test op een handvol stoffen mist veel.
- Welk product en wanneer? Kijk of het batchnummer en de datum op het rapport overeenkomen met wat je koopt.
- Wat betekent “niet detecteerbaar”? Dat het lab niets vond boven zijn rapportagegrens. Dat is iets anders dan “nul”. Een goed rapport vermeldt die grens per stof.
Het rapport openbaar zetten kost een merk niets. Krijg je het niet te zien, dan weet je ook iets.
Hoe wij het doen bij Ophis
Elke batch Ophis laten we testen door Primoris Belgium in Gent, een lab met ISO 17025-accreditatie. Het lab test op meer dan 400 pesticiden, 5 mycotoxines (ochratoxine A en vier aflatoxines) en 4 zware metalen. Voor de huidige batch (#2411) was de uitslag voor alle drie de groepen: niet detecteerbaar. Dat betekent niet dat er nooit iets in koffie kan zitten, wel dat het lab in deze batch niets vond boven de rapportagegrenzen. Die grenzen staan per stof in het rapport.
Je hoeft ons daarvoor niet op ons woord te geloven: bekijk het labrapport van de huidige batch. Wil je meer weten over schimmelgif in koffie, lees dan ook mycotoxines in koffie: wat het is en hoe je het vermijdt.
Bekijk Ophis Costa Rica, specialty uit Tarrazú met labrapport →
Veelgestelde vragen
Zit er glyfosaat in koffie?
Dat kan. Glyfosaat wordt in veel koffielanden tegen onkruid gebruikt. In onderzoek daalde glyfosaat door het branden met tot 59% bij een medium en tot 74% bij een donkere branding; in een andere studie meestal met meer dan 73%. Of er in een bepaalde koffie iets van overblijft, zie je alleen in een labrapport van die batch.
Verdwijnen pesticiden bij het branden?
Voor een groot deel. In studies daalden de hoeveelheden met tientallen procenten tot bijna 100%, afhankelijk van de stof. Niet elke stof verdwijnt volledig, en wat overblijft kan gedeeltelijk in je kop terechtkomen.
Mag koffie met pesticidenresten verkocht worden?
Ja, zolang de resten onder het maximale residugehalte blijven dat de EU per stof vastlegt. Die grenzen gelden ook voor stoffen die in de EU zelf niet meer gebruikt mogen worden. Voor veel stoffen is dat 0,01 mg/kg.
Is biologische koffie pesticidevrij?
Niet gegarandeerd. Biologisch betekent geteeld zonder synthetische bestrijdingsmiddelen, maar resten kunnen via naburige velden, opslag of transport meekomen. Alleen een labtest zegt wat er in een batch zit.
Bestaat koffie zonder pesticiden?
Niemand kan “nul” garanderen: elke meting heeft een ondergrens. Wat wel bestaat, is koffie waarin een lab bij een brede screening geen pesticiden vond boven zijn rapportagegrens. Vraag dus niet naar een belofte, maar naar het rapport.
Hoe weet ik of mijn koffie getest is?
Vraag het merk om het labrapport van de batch die je koopt, met batchnummer, datum, lab en het aantal geteste stoffen. Een merk dat test, kan dat zonder moeite laten zien.
Bronnen
- PAN Europe (juni 2026). New report ‘Poison in Your Coffee’ reveals the widespread use of highly hazardous pesticides.
- PAN Europe (september 2024). Double standards, double risk: banned pesticides in Europe’s food supply.
- Mekonen S. e.a. (2015). Effect of household coffee processing on pesticide residues as a means of ensuring consumers’ safety. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 63(38), 8568–8573.
- Bytof G. e.a. (2025). Glyphosate losses through various stages of coffee production and consequences for human exposure. Food Additives & Contaminants: Part A, 42(1), 59–74.
- Paiva A.C.P. e.a. (2025). Evaluating roasting as a post-harvest step to reduce glyphosate residues in coffee beans via LC-MS/MS analysis. Food Additives & Contaminants: Part A, 42(11), 1494–1502.
- Verordening (EG) nr. 396/2005 inzake maximumgehalten aan residuen van bestrijdingsmiddelen.
- CBI, Ministerie van Buitenlandse Zaken. Which requirements should coffee comply with to be allowed on the European market?